Het Nederlandse dameswaterpolo heeft een rijke en boeiende geschiedenis, gekenmerkt door pioniersgeest, doorzettingsvermogen en uiteindelijk, internationale successen. Van de eerste stappen in de vroege 20e eeuw tot de Olympische gouden medaille in 2008 en recente Europese triomfen, de Nederlandse waterpolovrouwen hebben een belangrijke stempel gedrukt op de sport.
Vroege Jaren: Pionierswerk en Demonstratiewedstrijden
De eerste aanzet tot vrouwenzwemmen in Nederland vond al in 1874 plaats, toen de Amsterdamse zwemclub AZ 1870 de mogelijkheden onderzocht. De introductie bleef echter uit vanwege de hoge kosten van de benodigde afscherming, die moest voorkomen dat mannen de vrouwelijke zwemmers konden zien.
Het waterpolo voor vrouwen kwam op in 1906 dankzij de inspanningen van Johanna Triebels-Koen, ook bekend als "De Zwemmoeder". HDZ won een speciale wedstrijd met 3-2 van het Haarlemse HVGB. De sport werd snel populair onder vrouwen, wat in 1911 leidde tot een internationale wedstrijd.
In 1920 kwam HDZ wederom met een idee voor de Olympische Spelen in Antwerpen: een demonstratiewedstrijd tussen een team uit Amsterdam en Rotterdam. Amsterdam speelde gelijk tegen Rotterdam. Rie Beisenherz was de meest opvallende naam bij die demonstratiewedstrijd, omdat zij in Antwerpen ook meedeed aan het zwemmen. Zij was daarmee de eerste Nederlandse vrouw ooit op de Olympische Spelen.
Twee jaar na die historische wedstrijd vervulden Beisenherz, Bolten en Klapwijk opnieuw een pioniersrol in het internationale waterpolo tijdens de tweede "Olympiade voor vrouwen" in Monte Carlo in 1922. Met het Nederlandse team versloegen ze de tegenstanders uit Londen met 6-0 in ijskoud water. In 1948 stond Klapwijk opnieuw in de schijnwerpers, als coach van olympisch zwemkampioene Nel van Vliet.
Lees ook: Overzicht Waterpolo Strafworpen en Halve Finale
De Lange Weg naar Erkenning
Ondanks de vroege initiatieven duurde het nog decennia voordat vrouwenwaterpolo de erkenning kreeg die het verdiende. De demonstratiewedstrijd in Antwerpen in 1920 was een belangrijke stap, maar de hoop op toelating tot de Olympische Spelen bleek voorbarig. In veel landen waren gelegenheidsteams actief, waarin lokale zwemsters het in geïmproviseerde teams tegen elkaar opnamen. Wel werden er experimentele toernooien georganiseerd. Zo streden twee vrouwenteams uit Amsterdam en Rotterdam in 1910 ter gelegenheid van het twintigjarige bestaan van de Rotterdamse Zwemclub om het Zilveren Ei. De Rotterdammers waren in vorm, wonnen met 3-0 en gingen er met de trofee vandoor. In 1911 speelde de Hollandsche Dames Zwemclub (HDZ) uit Amsterdam de eerste internationale wedstrijd tegen een team uit Engeland. Hierna werd waterpolo onder vrouwen snel populairder. Tussen 1912 en 1914 werden onder meer in Rotterdam, Amsterdam en Den Haag nieuwe clubs opgericht. In 1914 werd door de Nederlandse Zwembond zelfs voor het eerst een landelijke vrouwencompetitie opgezet in het waterpolo. De eerste tien jaar werd alles gewonnen door HDZ uit Amsterdam, maar daarna werd de concurrentie serieus met ook andere kampioenen.
Pas in de jaren tachtig kwam de kentering, met drie Europese titels en uiteindelijk, in 1991, de eerste wereldtitel in Perth. Dit succes markeerde een nieuw tijdperk voor het Nederlandse vrouwenwaterpolo.
Sydney 2000: Een Generatie Droomt van Goud, Maar Grijpt Naast Brons
De Olympische Spelen van Sydney in 2000 waren een cruciaal moment in de geschiedenis van het Nederlandse dameswaterpolo. Voor het eerst stond de sport op het Olympische programma voor vrouwen, en de verwachtingen waren hooggespannen. Een "gouden generatie", die al jaren samenspeelde en successen had geboekt zoals de FINA Cup, het WK in 1991 en het EK in 1993, zag dit als de ultieme kans om hun carrière te bekronen met Olympisch goud.
De teleurstelling was dan ook enorm toen de ploeg er niet in slaagde een medaille te veroveren. Na een nipte nederlaag in de halve finale tegen de Verenigde Staten (5-6) volgde een bittere strijd om het brons tegen Rusland. Ondanks een vroege voorsprong (2-0 en 3-1) lukte het Nederland niet de overwinning vast te houden. "Wij konden weer niet scoren", verzuchtte Ellen van der Weijden na de wedstrijd. "Dan is het een kwestie van tijd dat de ander met de overwinning aan de haal gaat." De wedstrijd eindigde in een 4-3 nederlaag, waardoor de Nederlandse vrouwen met lege handen achterbleven.
De vierde plaats in Sydney was extra pijnlijk omdat het voor elf van de dertien speelsters het afscheid betekende van het internationale waterpolo. "Een enorme teleurstelling", ervoer Van der Weijden. "Ik ben blij dat ik een Olympische Spelen heb mogen meemaken, maar ik ga naar huis zonder medaille. Dat had ik niet verwacht toen ik in het vliegtuig stapte."
Lees ook: Waterpolo dames op de Olympische Spelen
De Nederlandse ploeg in Sydney bestond uit: Hellen Boering, Karla van de Boon, Gillian van den Berg, Daniëlle de Bruijn, Edmee Hiemstra, Karin Kuipers, Ingrid Leijendekker, Patricia Megens, Mirjam Overdam, Heleen Peerenboom, Carla Quint, Marjan op den Velde, Ellen van der Weijden. De coach was Jan Mensink.
Olympisch Goud in Beijing: Een Historisch Hoogtepunt
Het absolute hoogtepunt in de geschiedenis van het Nederlandse vrouwenwaterpolo is ongetwijfeld de gouden medaille op de Olympische Spelen van 2008 in Beijing. De ploeg van coach Robin van Galen schreef geschiedenis door in de finale de Verenigde Staten te verslaan.
De weg naar de Spelen was echter niet zonder obstakels. Op het WK in Melbourne, iets meer dan een jaar voor de Spelen, eindigde Oranje als negende. De vrouwen schreven elkaar briefjes waarin ze hun ongenoegen over alles uitten. Pas later spraken zij de problemen uit. Van Galen creëerde een enorme teamgeest binnen zijn ploeg. Hij stond voor zijn meiden, zij gingen voor hem door het vuur. Nederland kwam binnen vier minuten met 4-0 voor, maar verspeelde die marge weer in de tweede periode. Toch bleef de ploeg daarna steeds aan de goede kant van de score. De mentale weerbaarheid van de groep was groot. Uiteindelijk nam De Bruijn in de laatste periode, driekwart minuut voor het einde, de beslissende treffer voor haar rekening.
Daniëlle de Bruijn, die in Sydney al deel uitmaakte van de ploeg, kreeg zo acht jaar later haar ultieme revanche. Samen met de teruggekeerde Gillian van den Berg maakte ze deel uit van de ploeg die goud won in Beijing.
Recente Successen: Wereldtitels en Europese Dominantie
Na het Olympische goud kende het Nederlandse vrouwenwaterpolo een periode van wisselende successen. In de finale versloeg de ploeg van bondscoach Evangelos Doudesis Europees kampioen Spanje na strafworpen. In de reguliere speeltijd was de wedstrijd in 12-12 geëindigd.
Lees ook: Analyse van de Ierse hockey finale kwalificatie
Het jaar 2024 begon met een knaller, toen de Nederlandse waterpolovrouwen in Eindhoven Europees kampioen werden. Het was de tweede grote finale op rij die de twee landen tegen elkaar speelden, nadat Nederland vorig jaar al de WK-finale van Spanje won.
Europese Zege van ZV de Zaan: Clubsucces als Aanvulling
Ook op clubniveau zijn er successen te vieren. De vrouwen van ZV de Zaan wonnen in 2024 de Euro Cup finale door Pallanuoto Trieste te verslaan. Het is voor het eerst in 30 jaar dat een Zaanse ploeg een Europese prijs heeft gewonnen. De kracht van De Zaan zit in het goed samenwerkende collectief. In de WK-finale tegen Spanje werd het 12-12, waarna Nederland het sterkste bleek in de penalty's. Keepster Laura Aarts uit Beuningen tikte een van de Spaanse penalty's tegen de paal. Dat bleek de beslissende misser. Simone van de Kraats uit Barneveld scoorde een van de penalty's, nadat ze in het duel al drie keer gescoord had. Ook de andere vier Oranjevrouwen benutten hun penalty's. De andere speelsters uit Gelderland waren Vivian Sevenich (Lichtenvoorde) en Lola Moolhuijzen, Nina ten Broek en Iris Wolves (allen uit Ede). In een zeer spannende finale gingen de kansen heen en weer. In het laatste kwart scoorde Van de Kraats de 10-7 en leek het beslist. Maar Spanje knokte zich langszij. Vlak voor tijd kwam Oranje op 12-11, maar 15 seconden voor tijd wist Spanje weer de gelijkmaker te maken. In de penalty's sloeg Nederland vervolgens toch toe.
Wereldtitel in Fukuoka 2023
De Nederlandse waterpolosters hebben in Fukuoka voor de tweede keer in de geschiedenis de wereldtitel veroverd. In de finale versloeg de ploeg van de Edese bondscoach Evangelos Doudesis en Edese Lola Moolhuijzen Europees kampioen Spanje na strafworpen. In de reguliere speeltijd was de wedstrijd in 12-12 geëindigd. De Nederlandse vrouwen verspeelden in de laatste periode een 10-7 voorsprong, maar toonden in de slotminuten veerkracht en kwamen met 12-11 voor. In de laatste seconden maakte Spanje toch gelijk. Oranje pakte het eerste goud in Perth in 1991. De Nederlandse vrouwen speelden in het Japanse Fukuoka hun eerste finale sinds 2015. In Kazan verloor Nederland toen van de Verenigde Staten. De vrouwen behaalden ook het zilver in 1986, 1994 en 1998. Vorig jaar in Boedapest was de ploeg van Doudesis te sterk voor Italië in de strijd om het brons.
De wereldtitel voor Oranje is de eerste mondiale hoofdprijs sinds het olympisch goud in 2008 in Beijing.
Toekomstperspectief: Waterpolo World Cup Super Final 2025
De Nederlandse waterpolovrouwen spelen van 18 tot en met 20 april 2025 de Waterpolo World Cup Super Final in Chengdu. Mocht Nederland in de kwartfinale winnen van Japan, dan speelt de ploeg zaterdag 19 april om 12:30 uur in de halve finale tegen de winnaar van Griekenland-Italië. De medaillewedstrijden staan zondag 20 april gepland om 08:30 uur (brons) en 10:15 uur (goud).
Brigitte Sleeking maakte onlangs bekend te stoppen bij TeamNL. Ook de vaste waarden Lola Moolhuijzen, Bente Rogge en Laura Aarts ontbreken in het keurkorps van bondscoach Evangelos Doudedis. "En wat de keepers betreft: Sarah, Britt en Laura maken elkaar beter en doen qua niveau momenteel niet voor elkaar onder. Ik heb dit keer gekozen voor de eerste twee”, aldus Doudesis, die de World Cup als een belangrijk tussenstation beschouwt op weg naar de WK, komende zomer in Singapore.
De andere landen die in Chengdu om de World Cup strijden zijn Spanje, Griekenland, Australië, Hongarije, Italië, China en Japan. Nederland neemt het 18 april in de kwartfinale op tegen China.
tags: #finale #wk #waterpolo #dames #geschiedenis