Handbal is een dynamische en snelle sport die wereldwijd wordt beoefend. Het is een teamsport waarbij twee teams van elk zeven spelers strijden om de meeste doelpunten te scoren. Dit artikel geeft een gedetailleerd overzicht van de samenstelling van een handbalteam, de regels met betrekking tot spelers en andere relevante aspecten van de sport.
Samenstelling van een Handbalteam
Een handbalteam bestaat uit maximaal 14 spelers. Tijdens een wedstrijd staan er zeven spelers tegelijk op het veld: zes veldspelers en één doelverdediger. De overige zeven spelers fungeren als wisselspelers.
Veldspelers en Doelverdediger
De zes veldspelers hebben als voornaamste taak om doelpunten te scoren en de tegenstander te verdedigen. De doelverdediger, ook wel keeper genoemd, verdedigt het doel en probeert te voorkomen dat de tegenstander scoort. Anders dan bij voetbal, waar de keeper bij de doellijn moet blijven, mag de keeper bij handbal maximaal 4 meter voor zijn doel staan.
Wisselspelers en Wissels
Tussen de veld- en wisselspelers is een zogenaamde "vliegende wissel" mogelijk. Dit betekent dat spelers tijdens het spel gewisseld kunnen worden zonder dat het spel stilgelegd hoeft te worden. De spelerswissel mag echter alleen worden uitgevoerd via de wissellijn. Deze lijn definieert de wisselzone buiten het speelveld en bevindt zich aan de lange zijde van het speelveld, 4,5 meter links en rechts van de middellijn. Als een speler de wissellijn ongeoorloofd overschrijdt, begaat hij een wisselfout, wat bestraft wordt met een vrije worp voor de tegenpartij en een tijdelijke uitsluiting van de overtredende speler.
Tactische Variaties
In hogere handbaldivisies passen sommige teams een tactische variant toe waarbij de doelverdediger tijdens een aanval wordt vervangen door een extra veldspeler. Hierdoor ontstaan er zeven veldspelers die de aanval kunnen uitvoeren. Dit wordt vaak gedaan in cruciale situaties, bijvoorbeeld als de stand vlak voor het einde van de wedstrijd gelijk is. Als de ploeg de bal verliest, wordt de doelverdediger weer ingewisseld.
Lees ook: Wisselbeleid in het voetbal
Spelregels en Basisprincipes
Speeltijd
Een handbalwedstrijd bestaat gewoonlijk uit twee speelhelften van 30 minuten. Bij jeugdwedstrijden worden vaak kortere speeltijden gehanteerd. Wanneer een wedstrijd een winnaar moet opleveren en de stand na de reguliere speeltijd gelijk is, volgen er twee verlengingen van elk 5 minuten. Als er na de tweede verlenging nog geen winnaar is, wordt de winnaar bepaald door middel van 7-meterworpen. Uitgesloten, gediskwalificeerde spelers en spelers die van het veld zijn gestuurd, mogen hieraan niet deelnemen. Elk team wijst vijf spelers aan die beurtelings een 7-meterworp uitvoeren.
Het Speelveld
Het speelveld meet 40 x 20 meter en is begrensd en doorsneden door verschillende lijnen:
- Zijlijnen en achterlijnen: Omsluiten het veld.
- Middenlijn: Loopt door het midden van het speelveld.
- Doelgebied: Een ononderbroken halve cirkel met een straal van 6 meter. Dit gebied mag alleen door de doelverdediger worden betreden.
- Vrijeworplijn: Een gestippelde lijn op 9 meter afstand van het doel.
- 7-meterlijn: Ligt tussen de doelcirkel en de vrijeworplijn.
- Wissellijn: Loopt vanaf de middenlijn 4,5 meter naar rechts en links aan een van de zijlijnen.
De Handbal
De handbal is gemaakt van kunststof of leer. De diameter van de bal varieert afhankelijk van geslacht en leeftijd van de teams. Een handbal voor herenteams is ongeveer 10 cm kleiner dan een voetbal, maar weegt hetzelfde. Hierdoor kunnen handballers de bal beter grijpen en harder gooien. Vaak wordt de bal behandeld met hars om de grip te verbeteren. Hars bij handbal is echter niet meer toegestaan.
Basisregels Tijdens Het Spel
- Spelers mogen de bal maximaal drie seconden vasthouden en slechts drie stappen zetten met de bal in de hand.
- De bal mag met de handen, armen, hoofd, romp, bovenbeen of knie worden geworpen, opgevangen, gestopt en met hand of vuist worden geslagen. Contact met onderbenen en voeten is niet toegestaan.
- Een speler kan in balbezit komen door de bal met open hand van de tegenspeler te veroveren.
Overtredingen en Straffen
- Als een speler op een onsportieve manier wordt gehinderd om de bal te werpen door vastgrijpen, omklemmen, stoten of vasthouden, wordt dit gezien als een fout en bestraft met een vrije worp.
- Een gele kaart dient als waarschuwing en heeft geen directe invloed op het spelverloop. Een tweede overtreding die een gele kaart rechtvaardigt, wordt bestraft met een 2-minuten uitsluiting. Het team moet dan tijdelijk met een speler minder spelen.
- Een speler die voor de tweede keer een 2-minuten uitsluiting krijgt, wordt gediskwalificeerd met een rode kaart en mag niet meer worden ingewisseld voor de rest van de wedstrijd.
- Wanneer een verdediger de bal bewust met zijn been of voet tegenhoudt, kan dit zelfs 2 minuten straftijd opleveren.
Worpen
- Beginworp: Wordt uitgevoerd in het midden van het speelveld na het beginsignaal van de scheidsrechter. De speler moet met één voet de middenlijn aanraken, terwijl de andere voet op de eigen helft staat. Spelers van de tegenpartij moeten op 3 meter afstand blijven.
- Vrije worp: Wordt toegekend na overtredingen, bijvoorbeeld als een speler van de aanvallende ploeg in de doelcirkel komt. De vrije worp wordt uitgevoerd op de plek waar de overtreding plaatsvond. Overtredingen die op minder dan 9 meter van het doel worden bestraft, worden genomen vanaf de vrijeworplijn.
- Inworp: Wordt uitgevoerd wanneer de bal buiten het speelveld komt.
- Uitworp: Wordt uitgevoerd door de doelverdediger wanneer de bal over de doellijn het speelveld verlaat en voor het laatst werd aangeraakt door de aanvallende ploeg, de doelverdediger van de verdedigende ploeg, of wanneer de bal in het doelgebied blijft liggen.
- 7-meterworp: Wordt toegekend wanneer een duidelijke doelkans wordt verhinderd door een fout of het betreden van het doelgebied. De werpende speler staat voor de 7-meterlijn en probeert na het fluitsignaal te scoren. De speler mag de 7-meterlijn niet aanraken of overschrijden zolang hij de bal vasthoudt.
Handbal in Nederland
Volgens de Nederlandse overlevering komt handbal oorspronkelijk uit Duitsland, waar Max Heiser de eerste spelregels opstelde. Aanvankelijk werd handbal vooral door meisjes beoefend om de sporttak gymnastiek te verbreden. Later voegden de heren zich ook toe. De Duitse speelwijze vormde de basis voor het internationale handbal.
Via een uitwisseling tussen Hamburgse en Berlijnse turnverenigingen kwam handbal in Groningen terecht, waar de basis werd gelegd voor het Nederlandse handbal. In die tijd werd handbal nog op aangepaste voetbalvelden gespeeld met elf spelers.
Lees ook: Dispensatieregels in het Voetbal
In 1935 kreeg handbal een eigen bond, het Nederlands Handbal Verbond (NHV), dat momenteel ruim 50.000 leden heeft. Om praktische redenen werd het handbal met elf spelers afgeschaft en vervangen door het huidige handbal met zeven spelers.
G-Handbal
Al ruim twintig jaar wordt er binnen het NHV G-(Gehandicapten)handbal gespeeld. Dit is uitgegroeid tot vele teams die maandelijks in toernooivorm tegen elkaar spelen. Het NHV wil verenigingen in Noord, Oost en Zuid aanmoedigen om ook een G-team op te starten. Hiervoor is de opleiding Begeleider sport en bewegen ontwikkeld in samenwerking met Gehandicaptensport.
Leeftijdsindeling
Een handbalteam bestaat bij de senioren, A, B, C & D jeugd uit zeven spelers: zes veldspelers en één keeper. Bij de E jeugd zijn dit zes spelers en bij de F & H jeugd vijf spelers. Daarnaast mogen er zeven wisselspelers op de reservebank plaatsnemen.
De duur van een wedstrijd is zowel voor de senioren als de A jeugd 2 x 30 minuten. De B & C jeugd speelt 2 x 25 minuten, de D & E jeugd 2 x 20 minuten. De F-jeugd speelt wedstrijden van 15 minuten in toernooivorm.
Competitie
Het Bondsbestuur heeft een aantal wedstrijdklassen benoemd waarin drie Team time-outs per wedstrijd gebruikt mogen worden. Binnen de leeftijdscategorie F-jeugd tot en met de C-jeugd is het verboden om klevende middelen te gebruiken. Op het digitaal wedstrijdformulier (DWF) kunnen maximaal 14 spelers en 5 team officials worden toegevoegd voor alle klassen. In een aantal wedstrijdklassen mag er met maximaal 16 spelers gespeeld worden.
Lees ook: Waterpolo: spelregels voor beginners
De teams voor de najaarscompetitie kunnen tegelijk met de zaalinschrijvingen voor het nieuwe seizoen worden ingeschreven. Een keuze voor wedstrijdsport voor een nieuw team betekent bij de senioren dat het team in de 2e klasse wordt ingedeeld (indien voldoende ruimte).
tags: #aantal #speelsters #handbal #team