De Olympische Spelen, een wereldwijd gevierd evenement, hebben door de jaren heen een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling en popularisering van diverse sporten. Hockey is hierop geen uitzondering. Met een rijke historie en een groeiende internationale aanhang, heeft hockey zich stevig gevestigd als een vast onderdeel van de Olympische Spelen.
Amsterdam 1928: Een Cruciaal Moment
De toewijzing van de Olympische Spelen van 1928 aan Amsterdam was het resultaat van een persoonlijke connectie tussen IOC-voorzitter Pierre de Coubertin en het Nederlandse IOC-lid Van Tuyll van Serooskerken. Echter, niet iedereen in Nederland was enthousiast. Vooral vanuit christelijke hoek waren er bezwaren, uit angst voor 'zondagsontheiliging' en 'toeneming der onzedelijkheid'. Predikanten wezen op het 'heidense karakter' van het olympisch festival. Een subsidievoorstel aan het Nederlands Olympisch Comité (NOC) werd weggestemd in de Tweede Kamer, maar een oproep aan het Nederlandse volk leverde anderhalf miljoen gulden op, genoeg om de organisatie te financieren.
Er werd een olympisch stadion gebouwd met een capaciteit van 31.500 toeschouwers, samen met accommodaties voor schermen, krachtsporten en een zwemstadion. Het roeien vond plaats op het kanaal van Sloten en het zeilen op het buiten-IJ. Een deel van de ruiterwedstrijden werd in en rond Hilversum gehouden. Er was geen olympisch dorp, omdat Amsterdam dit te duur vond. Hockey (mei) en voetbal (juni) gingen vooraf aan de opening van de Spelen op 28 juli. Nederland behaalde verrassend een zilveren medaille bij het hockey.
Primeurs in Amsterdam
Amsterdam introduceerde talloze olympische primeurs. Het olympisch vuur werd voor het eerst ontstoken op de marathontoren bij het stadion, niet door een beroemdheid, maar door een medewerker van het gemeentelijk gasbedrijf. Griekenland opende voor het eerst de landendéfile bij de openingsceremonie, een traditie die sindsdien is voortgezet. De afstand van de marathonloop werd definitief vastgesteld op 42 km en 195 m. Minder positief was dat de Spelen voor het eerst sinds 1904 niet werden geopend door het staatshoofd, maar door prins Hendrik, omdat koningin Wilhelmina ontstemd was over het olympisch comité.
Vrouwen maakten in 1928 hun olympisch debuut bij atletiek en gymnastiek, tot ongenoegen van Pierre de Coubertin, die atletiek te inspannend vond voor vrouwen. Ondanks dit voorbehoud presteerde Nederland uitstekend op eigen bodem en behaalde de zesde plaats in het officieuze eindklassement.
Lees ook: Een diepgaande blik op de historische prestaties van het Duitse Dames Hockeyteam.
Nederlandse Prestaties
Naast het zilver voor het hockeyteam, waren er gouden medailles voor de turndames, zwemster Marie 'Zus' Braun, de military-ruiters onder leiding van Charles Pahud de Mortanges, de wielrenners Leene en Van Dijk op de tandem, en bokser Bep van Klaveren. Ook in het kunsttoernooi werden gouden medailles gewonnen door Jan Wils voor zijn ontwerp van het Olympisch Stadion en Isaac Israëls voor zijn schilderij 'Ruiter in rode rok'.
Hoogtepunten van de Spelen waren het duel tussen de Finnen Nurmi en Ritola op de 10.000 m en de voetbalfinale tussen Uruguay en Argentinië. De Australische roeier Bobby Pearce werd populair in Sloten door te stoppen met roeien om eendjes te laten passeren. Op de slotdag reikte koningin Wilhelmina de medailles uit aan de winnaars. Nederland ontving veel lof voor de organisatie van de Spelen.
De Wereld in 1928
De wereld maakte een relatief rustige periode door, met Europese onderhandelingen over politieke en economische afspraken en weinig grote spanningen. Nederland was in het bezit van zijn overzeese rijksdelen en kende weinig sociale onrust. De Spelen waren een groot spektakel en Nederland deed het goed, met een toegenomen aandeel van vrouwen en 19 medailles.
Nederlandse Erelijst
- Goud (6):
- Turnen: vrouwenteam
- Zwemmen: Marie 'Zus' Braun (100 meter rugslag)
- Wielrennen: Bernard Leene en Daan van Dijk (tandem)
- Boksen: Bep van Klaveren (vedergewicht)
- Paardensport: Charles Ferdinand Pahud de Mortanges (samengestelde wedstrijd individueel)
- Paardensport: militaryteam (samengestelde wedstrijd team)
- Zilver (9):
- Atletiek: Lien Gisolf (hoogspringen)
- Hockey: mannenteam
- Paardensport: Gerard de Kruijff (military)
- Wielrennen: Gerard Bosch van Drakestein (1 km tijdrit)
- Wielrennen: Antoine Mazairac (1000m sprint)
- Wielrennen: achtervolgingsteam
- Zeilen: 8 meter klasse
- Zwemmen: Marie Braun (400m vrije slag)
- Zwemmen: Marie Baron (200m schoolslag)
- Brons (4):
- Boksen: Karel Miljon (-81 kg)
- Gewichtheffen: August Scheffer (-75 kg)
- Gewichtheffen: Jan Verheijen (-82,5 kg)
- Paardensport: ruiteréquipe (dressuur)
Daarnaast won Jan Wils een gouden medaille voor architectuur en Isaac Israëls goud voor schilderkunst in het kunstprogramma van de Olympische Spelen.
Hockey op de Spelen: Een Overzicht
Hockey maakte zijn debuut op de Olympische Spelen in 1908, maar verdween daarna een paar keer van het programma. Sinds de Spelen van 1928 in Amsterdam staat hockey vast op het programma. Aanvankelijk was alleen het mannentoernooi onderdeel van de sport, maar sinds 1980 is vrouwenhockey toegevoegd. De eerste gouden medaille in het vrouwenhockey werd behaald door Zimbabwe. Recordhouder van het mannentoernooi is India met maar liefst 8 gouden medailles, waarvan er zes achtereenvolgend werden gewonnen tussen 1928 en 1956.
Lees ook: De evolutie van hockey: een gedetailleerde analyse
Spelregels en Innovaties
Hockey is een innovatieve sport met regelmatige veranderingen in de spelregels. Een wedstrijd duurt 60 minuten, verdeeld over vier kwarten. Bij een gelijkspel in de knock-outfase volgen direct shoot-outs.
Nederlandse Dominantie
Het Nederlandse damesteam domineert al jarenlang het vrouwenhockey en is de regerend Olympisch kampioen, Wereldkampioen en Europees kampioen. Ze hebben in totaal vier keer goud gewonnen op de Olympische Spelen: in 1984, 2008, 2012 en 2020. Het mannenteam heeft twee keer de gouden medaille gewonnen, in 1996 en 2000.
Deelnemende Landen in 2024
Voor de Olympische Spelen van 2024 in Parijs hebben zowel bij de mannen als de vrouwen 12 landen zich gekwalificeerd. De Nederlandse mannen hebben zich geplaatst, evenals de vrouwen. Andere deelnemende landen zijn onder meer Australië, Argentinië, België, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Ierland, India, Nieuw-Zeeland, Spanje en Zuid-Afrika.
Hockey op de Olympische Spelen van 2024 in Parijs
Hockey op de Olympische Spelen van 2024 in Parijs vindt plaats van 27 juli tot en met 9 augustus in het Stade Yves-du-Manoir in Colombes, een voorstad van Parijs. Het toernooi omvat zowel een mannen- als een vrouwentoernooi, waarbij 12 landen per toernooi strijden om de medailles. De finales staan gepland voor 8 en 9 augustus. Het stadion biedt plaats aan 15.000 toeschouwers en ligt op 9 km van het olympisch dorp.
Het Stade Olympique Yves du Manoir is het enige stadion dat ook werd gebruikt tijdens de Spelen van 1924 in Parijs. De Spelen van 2024 markeren tevens de laatste keer dat er op een groot toernooi gebruik wordt gemaakt van een waterveld, aangezien de hockeybond na Parijs overstapt op een ander type veld.
Lees ook: Een overzicht van de carrière van Chloe Hockey en haar bijdrage aan het Nederlandse hockey.
De Evolutie van Hockey
De exacte oorsprong van hockey is moeilijk te achterhalen, maar er zijn aanwijzingen dat de sport al duizenden jaren geleden werd beoefend. In oude beschavingen zoals bij de Grieken, Romeinen en Azteken werden sporten gespeeld die leken op hockey, waarbij spelers een bal met een gebogen stok moesten slaan. In de 19e eeuw begon hockey zich te ontwikkelen tot de moderne sport die we nu kennen. In Engeland werden de eerste officiële hockeyregels opgesteld en ontstonden de eerste hockeyclubs.
Technologische Ontwikkelingen
In de loop der jaren heeft hockey ook op technologisch vlak grote ontwikkelingen doorgemaakt. Waar de eerste hockeysticks nog van hout waren gemaakt, worden tegenwoordig geavanceerde materialen zoals carbon en fiberglas gebruikt. Ook de hockeyballen zijn sterk verbeterd, met betere gripoppervlakken en aerodynamica. Bovendien hebben innovaties op het gebied van kunstgras de speelomstandigheden en de algehele beleving van de sport verder verbeterd.
Hockey in Nederland
Hockey werd in Nederland geïntroduceerd in 1891 door Pim Mulier. De oprichting van de eerste hockeyclub volgde in 1892 in Amsterdam en in 1898 werd de Nederlandsche Hockey en Bandy Bond (NHBB) opgericht. Vanaf 1910 konden dames lid worden van een hockeyclub, maar wel onder strikte voorwaarden. Om mee te kunnen doen aan de Spelen van 1928 in eigen land, werden de regels aangepast naar de internationale standaarden.
tags: #hockey #olympische #spelen #geschiedenis