Sportdeelname is een belangrijke indicator voor het monitoren van sport en beweging in Nederland. Dit artikel onderzoekt de populariteit van handbal bij vrouwen en mannen in Nederland, in de context van algemene sportparticipatie en trends.
Algemene sportdeelname in Nederland
In 2024 sport 57% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder minstens één keer per week. Dit percentage is gebaseerd op de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024, die aangeeft dat gemiddeld 57,5% van de volwassenen van 18 jaar en ouder minstens één keer per week sport. Er zijn regionale verschillen, met percentages variërend van 47,8% tot 65,3% per GGD-regio en van 38,6% tot 72,1% per gemeente. Het RIVM heeft met behulp van het 'SMAP'-model cijfers berekend voor alle wijken en buurten in Nederland, gebaseerd op de Gezondheidsmonitor van GGD'en, CBS en RIVM.
De Sport Toekomstverkenning voorspelt dat de sportdeelname in Nederland tot 2030 ongeveer gelijk zal blijven. Het is echter belangrijk om rekening te houden met verstoringen in de waarneming, zoals de coronacrisis in 2020 en 2021, die de Gezondheidsenquête hebben beïnvloed. Om deze verstoringen te corrigeren, zijn er aanpassingen gemaakt in het weegmodel van de Gezondheidsenquête en zijn er aanvullende analyses uitgevoerd door het CBS, RIVM en Trimbos-instituut.
Verschillen in sportdeelname tussen mannen en vrouwen
In 2024 sportte 58% van de Nederlandse mannen van 4 jaar en ouder wekelijks, terwijl dit voor vrouwen 55% was. Bij mannen van 12 jaar en ouder lijkt er een licht stijgende trend te zijn in het percentage wekelijkse sporters tussen 2001 en 2024.
Het percentage wekelijkse sporters is hoger onder mannen dan onder vrouwen bij Nederlanders van 12 tot 49 jaar. Voor kinderen van 4 tot 11 jaar en 65-plussers is het percentage wekelijkse sporters juist hoger onder vrouwen/meisjes dan onder mannen/jongens.
Lees ook: Alles over het WK Handbal voor Vrouwen
Leeftijd en sportdeelname
In 2024 sporten Nederlandse jongeren (12 t/m 17 jaar) het meest (73%), gevolgd door kinderen (4 t/m 11 jaar, 64%) en daarna volwassenen (18 t/m 64 jaar, 59%). Gedurende de afgelopen twee decennia is het percentage wekelijkse sporters onder ouderen gestegen van 25% naar 40%, terwijl het percentage wekelijkse sporters onder jongeren juist is gedaald van 81% naar 73%.
In 2024 was het percentage wekelijkse sporters het hoogst onder 12 t/m 17-jarige Nederlandse jongens (80%) en het laagst onder Nederlandse mannen en vrouwen van 65 jaar en ouder (respectievelijk 39% en 42%).
Opleiding en sportdeelname
In 2024 was het percentage wekelijkse sporters van 25 jaar en ouder in Nederland ruim twee keer zo hoog onder hbo'ers en universitair geschoolden (69%) dan onder mensen met als hoogste opleiding het basisonderwijs, vmbo of mbo1 (31%). Dit verschil in sportdeelname tussen opleidingsniveaus lijkt over de tijd groter te worden, doordat mensen met een hbo- of wo-diploma meer zijn gaan sporten.
Sportdeelname en gezondheid
In 2024 was het percentage wekelijkse sporters lager onder Nederlanders van 12 jaar en ouder met een lichamelijke beperking en/of een langdurige aandoening dan onder mensen zonder aandoening of beperking. Mensen met zowel een lichamelijke beperking als een langdurige aandoening sportten het minst vaak wekelijks (27%). Dit aandeel lijkt vanaf 2023 te stijgen, evenals het aandeel wekelijkse sporters onder mensen zonder lichamelijke aandoening of chronische beperking.
Van de Nederlanders van 18 jaar en ouder met een langdurige aandoening sport 44% wekelijks of vaker. Dit percentage verschilt per type aandoening. In 2024 sportte 30% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder met een auditieve beperking wekelijks, evenals 28% van de Nederlanders met een visuele beperking. Voor mensen met een motorische beperking lag dit percentage iets lager (27%).
Lees ook: Oliveo Handbal Heren 1: Alles wat je moet weten
In 2024 sportte 26% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder met een (zeer) slechte ervaren gezondheid wekelijks. Van de Nederlanders van 12 jaar en ouder met angst- of depressiegevoelens sportte 53% wekelijks.
Populaire sporten in Nederland
In 2024 was fitness/conditietraining de meest beoefende sport door Nederlanders van 4 jaar en ouder. Ruim één vijfde van de beoefende sporten onder wekelijkse sporters was fitness/conditietraining. Groepslessen zijn hierin niet meegenomen. De top drie (fitness/conditietraining, hardlopen en voetbal) komt overeen met eerdere jaren.
Zowel bij Nederlandse mannen als bij vrouwen van 4 jaar en ouder stond in 2024 fitness/conditietraining als sport op nummer 1. Mannen doen veel vaker aan (veld)voetbal dan vrouwen. Vrouwen doen vaker dan mannen aan sporten die niet in de top 5 voorkomen, zoals yoga (6% vs. 0,6%), dansen (3% vs. 0,4%) en paardrijden (3% vs. Fitness/conditietraining werd in 2024 met name gedaan door volwassenen. Onder de jeugd (4 t/m 17 jaar) was (veld)voetbal populair. Hardlopen was voornamelijk populair onder volwassenen t/m 64 jaar. 4 t/m 11-jarigen deden vaak aan sporten buiten de algemene top 5, zoals turnen (8%), dansen (7%), hockey (6%) en judo (4%). Hockey werd ook vaak beoefend door 12 t/m 17-jarigen (6%).
In 2024 was fitness/conditietraining het populairst voor alle opleidingsniveaus onder Nederlanders van 25 jaar en ouder. De top 5 sporten laat enkele verschillen zien tussen de opleidingsniveaus. Mensen met een hbo- of wo-diploma deden vaker aan hardlopen/joggen in vergelijking met de andere opleidingsniveaus.
In 2024 was fitness/conditietraining met name populair onder de Nederlanders van 12 jaar en ouder die zowel een langdurige aandoening als een lichamelijke beperking hebben. Hardlopen en voetbal zijn minder populair onder mensen met een langdurige aandoening en beperking ten opzichte van mensen met alleen een langdurige aandoening of alleen een lichamelijke beperking. Zwemmen en (sportief) wandelen zijn relatief populair onder mensen met een aandoening en beperking.
Lees ook: Hemelvaart Handbal: Programma en Meer
Al vanaf 2001 is individueel indoor fitness/conditietraining de meest beoefende sport door Nederlanders van 12 jaar en ouder. De populariteit van fitness is tussen 2001 en 2023 sterk toegenomen (14% vs 21%). In de periode 2001 tot 2024 is het aantal Nederlanders van 12 jaar en ouder dat tennist meer dan gehalveerd. Deze sport stond in 2001 op plaats 3 en in 2024 op plaats 6 van de meest beoefende sporten.
Teamsporten en individuele sporten
In 2023 had tweederde van de wekelijkse sporters een lidmaatschap bij een sportvereniging en/of een abonnement bij een sportaanbieder (65%). Dit neemt af met de leeftijd. Wekelijks sportende kinderen en jongeren zijn voornamelijk lid van een sportvereniging (70% en 59%). In 2023 nam 34% van de wekelijkse sporters van 4 jaar en ouder deel aan sportlessen, cursussen of trainingen en/of sportwedstrijden tijdens competitie, toernooien of sportevenementen. Voor kinderen en jongeren ligt dit percentage hoger met 65%.
In 2023 deed een vijfde van de wekelijkse sporters van 4 jaar en ouder aan een teamsport. Dit is zo'n 12% van deze leeftijdsgroep. In 2023 deden 12 t/m 17-jarigen het vaakst aan teamsport (40%). In 2023 was het aandeel teamsporters het hoogst onder de 12 t/m 17-jarigen.
In 2023 sportte ruim 4 op de 10 (42%) van de wekelijkse sporters van 4 jaar en ouder alleen binnen. Iets minder dan een derde (27%) doet dit alleen buiten. De populariteit van alleen binnen sporten neemt bij volwassenen toe met de leeftijd. Bijna de helft (48%) van de wekelijkse sporters van 65 jaar en ouder sportte alleen binnen. De populariteit van alleen buiten sporten neemt min of meer af met leeftijd. Meer dan tweederde (71%) van de wekelijkse sporters van 80 jaar of ouder sportte alleen binnen.
Handbal in de Nederlandse sportwereld
Nederland staat op een hoog niveau in de sportwereld, met succes in verschillende sporttakken. Naast het nationaal voetbalteam en wielrenners, zijn er vele andere sporten waarin Nederland goed presteert.
Handbal is een teamsport waarbij twee teams van zeven spelers (zes veldspelers en één keeper) proberen de bal in het doel van de tegenstander te gooien. De belangrijkste regels zijn:
- Spelers mogen maximaal drie passen zetten met de bal in de hand
- De bal mag niet langer dan 3 seconden vastgehouden worden
- Het is niet toegestaan om met de bal te lopen zonder te dribbelen
- Alleen de keeper mag in het doelgebied komen
Handbal is nu bijna altijd een zaalsport, maar oorspronkelijk werd de sport vooral buiten gespeeld. Het begon tijdens de jaren 40, waar handbal gespeeld werd in katholieke gemeenschappen in Limburg. Er bestaat nog wel een variant die buiten gespeeld wordt, genaamd veldhandbal, die vooral populair is in Tsjechië.
Handbal is een energieke sport die op een hoog tempo gespeeld wordt. De spelers moeten over zowel kracht, snelheid als techniek beschikken. Tijdens een handbalwedstrijd wordt gemiddeld tussen de 25 en de 30 keer gescoord. Er staan in totaal 14 spelers van een team op het wedstrijdblad, die omwille van het erg hoge tempo, heel regelmatig gewisseld worden.
Het Nederlandse damesteam handbal
Het Nederlandse damesteam handbal heeft altijd wel een zeker niveau gehad, maar het is sinds 2015 dat het team bij de besten ter wereld ging horen. De Nederlandse dames behaalden zilver op het wereldkampioenschap van 2015. In 2017 werden ze derde en in 2019 werden ze wereldkampioen. In 2025 zal Nederland samen met Duitsland als gastland instaan voor het wereldkampioenschap.
Op Europees vlak werden 2016 en 2018 de beste resultaten geboekt. In 2018 kwam het team terug met de bronzen medaille, in 2016 werd de tweede plaats op het schavotje door Nederland ingenomen. Dit was na een thriller tegen Noorwegen. Nederland moest in de finale, met het kleinste verschil (29-30), het goud aan Noorwegen laten. In 2022 haalden de dames een toch ook nog eervolle zesde plaats van het Europees kampioenschap.
2012 was een zwart jaar voor het dames handbal in Nederland. Ons land was geselecteerd om als gast te dienen voor het Europees kampioenschap. De Nederlandse handbalfederatie beschikte echter niet over de nodige fondsen, en moest annuleren. Het toernooi werd verplaatst naar Servië. Nederland bleef achter met een forse kater, een hoge boete en de uitsluiting voor dat toernooi.
Het damesteam voor Oranje deed het ook helemaal niet slecht op de Olympische Spelen in Parijs. De halve finale zat er niet in. We liepen in de kwartfinale Denemarken tegen het lijf. De wedstrijd eindigde op 29-25 voor de Deense ploeg.
Nederland kende een geweldig begin in de kwartfinale tegen Denemarken. Na vijf minuten hadden zowel Bo van Wetering als Dione Housheer twee keer gescoord voor een 4-0 voorsprong. Even later verschenen de Denen pas voor het eerst op het scorebord. Ook werd het in de eerste minuten meteen duidelijk dat de arbitrage de wedstrijd strak wilde houden. Angela Malenstein kreeg na anderhalve minuut spelen haar eerste tijdstraf al te verwerken, maar na een kleine drie minuten moest ook de Deense Trine Østergaard naar de kant.
Na 10 minuten spelen kantelde de wedstrijd. Housheer kreeg een twee minuten tijdstraf en de Denen begonnen te scoren. De officials bleven tijdstraffen uitdelen, zowel voor Nederland als Denemarken. Na 22 minuten spelen stond Nederland nog 9-7 voor, maar vervolgens ontstond er een droogte aan doelpunten. Ruim twaalf minuten waren de Deense vrouwen de enigen die het net wisten te vinden. Na dik vier minuten in de tweede helft lukte het Malenstein dan eindelijk om de bal tussen de palen te werpen, maar de schade was al aangericht.
De Oranje-dames stonden inmiddels vier doelpunten achter. Een verschil dat ze niet meer wisten te overkomen. In de laatste minuten werden er nogmaals een handvol tijdstraffen uitgedeeld en ook nog een rode kaart voor Østergaard, maar de halve finale was toen voor Nederland al buiten handbereik. Denemarken won uiteindelijk met 29-25.
Populariteit van andere sporten
Na voetbal is tennis de sport met de meeste geregistreerde leden. Hockey is ook erg populair, mede doordat de Nederlandse teams regelmatig goed presteren. Schaatsen blijft immens populair in Nederland, bij zowel mannen als vrouwen. Paardrijden is een sport die voornamelijk door vrouwen wordt beoefend. Van alle ruiters in Nederland is meer dan 90% vrouw. Wielrennen is ook een populaire sport, met name mannenwielrennen.
tags: #handbal #vrouwen #vs #mannen #populariteit